Buty do wspinaczki zimowej muszą zapewniać izolację, precyzję i pewne połączenie z rakami. W tym poradniku wyjaśniamy różnice między modelami jedno- i dwuwarstwowymi, opisujemy dopasowanie, podpowiadamy, które buty sprawdzają się w lodzie, a które w mikście – i na co zwrócić uwagę, aby nie popełnić kosztownego błędu.
Buty do wspinania zimowego muszą posiadać kilka cech, które bardzo trudno połączyć, więc na rynku znajduje się obecnie wiele modeli. Jakie cechy powinien posiadać dobry but do wspinania zimowego? Otóż powinien być:
- lekki
- ciepły
- precyzyjny, tj. taki, który nie zaburza czucia stopni
- w miarę komfortowy do chodzenia.
Czemu te cechy trudno połączyć? Odpowiedź jest prosta – lekki i precyzyjny but musi mieć mało ociepliny i twardą podeszwę, co wyklucza komfort termiczny i komfort przy chodzeniu. Ciepły but nie będzie lekki ani precyzyjny, a niezmiernie rzadko trafia się konstrukcja o sztywnej podeszwie, w której jesteśmy w stanie komfortowo chodzić.
Jakie są rodzaje butów do wspinaczki zimowej?
Buty zimowe różnią się konstrukcją, zakresem zastosowania i poziomem izolacji. Najważniejsze grupy to:
Buty jednowarstwowe
-
lżejsze i bardziej precyzyjne,
-
przeznaczone do wspinaczki technicznej i mikstu,
-
szybciej marzną, dlatego wymagają dobrej skarpety.
Buty dwuwarstwowe (z botkiem)
-
najlepsze na długie drogi, Alpy i warunki wysokogórskie,
-
zapewniają bardzo dobrą izolację,
-
nieco cięższe, ale stabilniejsze.
Buty techniczne
-
krótsza cholewka, wzmocniona konstrukcja,
-
wysoka sztywność podeszwy,
-
stworzone do pionowego lodu i wymagającego mikstu.
| Typ butów | Przeznaczenie | Plusy | Minusy |
|---|---|---|---|
| Jednowarstwowe | lód, mikst | lekkość, precyzja | mniejsza izolacja |
| Dwuwarstwowe | Alpy, Tatry zimą | ciepło, stabilność | większa waga |
| Techniczne | trudne drogi lodowe | perfekcyjne czucie | wymagają dobrych raków |
Jak dobrać rozmiar i dopasowanie butów zimowych?
Dobre dopasowanie to klucz do komfortu i bezpieczeństwa. Źle dobrane buty potrafią zepsuć cały dzień – albo przez ból, albo przez zmarznięte palce.
Zwróć uwagę na:
-
luz na palce – około 0,5 cm, by zachować krążenie,
-
objętość śródstopia – but nie może uciskać od góry,
-
sztywność – but powinien współpracować z rakami automatycznymi lub półautomatycznymi,
-
test ze skarpetą zimową – zawsze mierz buty w pełnym zestawie, nie w cienkiej skarpetce.
Jakie buty najlepiej sprawdzają się w lodzie i mikście?
Wspinanie w pionowym lodzie
Najlepsze będą buty:
-
lekkie,
-
bardzo sztywne,
-
dobrze współpracujące z rakami automatycznymi.
Dobre przykłady: La Sportiva G5 Evo, Scarpa Phantom Tech.
Wspinanie mikstowe
Tu liczy się odporność na obtarcia i precyzja.
Sprawdzone modele: Garmont Tower GTX, Lowa Alpine Expert, Zamberlan Mountain Pro.
Tatry i Alpy zimą
Szukaj butów dwuwarstwowych lub uniwersalnych modeli górskich z rantami:
Scarpa Mont Blanc Pro, La Sportiva Nepal Cube, Zamberlan Expert Pro.
Jak dobrać buty do raków?
Źle dobrany zestaw but + raki to gotowy przepis na problem. Przed zakupem sprawdź:
-
czy buty mają ranty – automaty wymagają obu, półautomaty jednego,
-
sztywność – miękkie buty nie współpracują z rakami technicznymi,
-
kształt podeszwy – niektóre modele są zbyt wąskie lub zbyt szerokie,
-
stabilność połączenia – but nie może „pływać” w rakach.
Najlepiej zabrać swoje buty do sklepu i przymierzyć kilka modeli raków – to jedyne wiarygodne rozwiązanie.
Przyjrzyjmy się zatem konkretnym rozwiązaniom, które na początek podzielimy ze względu na rodzaj podeszwy, twardość buta i możliwość wpięcia konkretnych raków.
- Buty z miękką podeszwą, tzw. trekkingowe, na które możemy założyć raki paskowe/koszykowe – ten rodzaj obuwia nadaje się tylko i wyłącznie do chodzenia. Ze względu na miękką podeszwę nie nadaje się do technicznego wspinania i na tym zakończymy ten akapit. 🙂
- Buty z podeszwą pod raki półautomatyczne – to kompromis pomiędzy twardym butem do wspinania technicznego a komfortowym butem do chodzenia. Podeszwa w tym rodzaju obuwia jest już na tyle twarda, że możemy w nich pokonywać nietrudne drogi wspinaczkowe (mikstowe i lodowe), a jednocześnie na tyle miękka, że możemy w nich komfortowo pokonywać dość długie dystanse. Gdzie się sprawdzą najlepiej? Tam, gdzie trzeba połączyć sporo chodzenia z nietrudnym wspinaniem – np. przejście po lodowcu i nietrudna droga lodowa/mikstowa. Przykłady butów w tej kategorii? Scarpa Ribelle Tech lub La Sportiva Aequilibrium
- Buty z podeszwą pod raki automatyczne – buty przeznaczone do wspinania technicznego i wysokogórskiego. Wszystkie konstrukcje z tej grupy łączy jedna, wspólna cecha – bardzo twarda podeszwa, która umożliwia wpięcie raków dedykowanych do wspinania.
Ze względu na ciepłotę i konstrukcję, możemy te buty podzielić na dwie grupy:
- Buty pojedyncze
- Buty podwójne, czyli z wyciąganym botkiem
Chcesz dowiedzieć się więcej o wspinaczce lodowej? Zapraszam na kurs!
Buty pojedyncze do wspinania technicznego
Skupmy się w tym miejscu na pierwszej grupie, czyli na butach pojedynczych. Ten rodzaj obuwia jest przeznaczony do jednodniowego, technicznego wspinania. Czy to oznacza, że na tatrzańskiej drodze z biwakiem w ścianie but ten się kompletnie nie sprawdzi? Nie, to bardziej kwestia tego, że but pojedynczy na biwakach jest trudno wysuszyć, a w warunkach zimowych wspinanie w mokrym bucie może się skończyć odmrożeniami, nawet przy niewielkim mrozie. W tej grupie możemy wyróżnić dwa rodzaje obuwia:
- Buty lekko ocieplone, które sprawdzą się wszędzie tam, gdzie zależy nam na wadze i precyzji stawania na stopniach, a niekoniecznie na komforcie cieplnym. Typowe zastosowanie? Wspinanie w cieplejsze dni na trudnych drogach lodowych i mikstowych, gdzie wymagane jest dobre czucie stopni. Przykłady? La Sportiva Trango Ice Cube
- Buty mocniej ocieplone – to rozwiązanie spotkamy najczęściej. Buty o większej ilości ociepliny i tym samym komforcie termicznym, ale za cenę mniejszej precyzji i większej wagi. Lepiej się sprawdzą w zimniejsze dni i na drogach, gdzie nie zależy nam na wybitnym czuciu stopni i lekkości. Przykłady? Scarpa Mont Blanc lub La Sportiva Nepal i G5.
Buty podwójne do wspinania technicznego
Buty podwójne, czyli z wyciąganym botkiem, mają zupełnie inną konstrukcję. But składa się de facto z dwóch części – wyciąganej części wewnętrznej, która zawiera w sobie głównie ocieplinę, oraz części zewnętrznej – skorupy. Taki but sprawdzi się przy wielodniowym wspinaniu (botek możemy wysuszyć w śpiworze w trakcie biwaku), długich akcjach w zimne dni oraz na dużej wysokości – czyli wszędzie tam, gdzie zależy nam przede wszystkim na komforcie termicznym, a nie precyzji. Przykłady? Scarpa Phantom 6000 lub La Sportiva G2
Jak dopasować but wspinaczkowy do swojej stopy?
Znowu trudna sprawa i nie obędzie się bez mierzenia, mierzenia i jeszcze raz mierzenia. Jeśli but ma być precyzyjny, musi być bardzo dobrze dopasowany, tj. w momencie stawania na palcach w dobrze zawiązanym bucie, pięta nie powinna się unosić do góry. Stopa w dobrze zawiązanym bucie nie może się przesuwać ani do przodu, ani na boki. Od czubka stopy (w skarpecie) do końca wkładki powinno zostać kilka milimetrów luzu, żeby w momencie wbijania raków w lód i schodzenia w stromym terenie nie uderzać palcami o koniec buta.
Z drugiej strony – zbyt mocno dopasowany but będzie powodował, że stopy będą szybciej marzły przez organiczone krążenie, więc polecam rozwagę. 😉
Przeczytaj również poradniki:
-
- jak dobrać buty do klasycznej wspinaczki
- jak dobrać buty do wspinaczki zimowej?
- jaki kask wspinaczkowy wybrać
- jak się ubrać na wspinanie zimowe
- jak wybrać czekan techniczny
- jaki sprzęt do wspinania na własnej asekuracji?
- jak zacząć się wspinać?
- jakie raki do wspinaczki, jakie raki w góry?
- 10 porad dla wspinaczy lodowych
- porady dla początkujących
- czym owijać dziaby?
- dobór liny wspinaczkowej